Chúng ta thường nghe: “Doanh nghiệp tồn tại là để tạo ra lợi nhuận.” Điều đó đúng nhưng chưa đủ.
Có những khoản lợi nhuận giúp doanh nghiệp lớn mạnh, tạo dựng niềm tin và nền móng bền vững. Nhưng cũng có những khoản lợi nhuận tưởng như ngọt ngào, lại âm thầm bào mòn thương hiệu, khiến khách hàng rời bỏ và nhân viên mất động lực.
Đó là lý do ta cần phân biệt: Không phải lợi nhuận nào cũng như nhau.
Hiểu đúng về lợi nhuận – Tốt và Xấu
1.1. Lợi nhuận “tốt” là gì?
Lợi nhuận tốt xuất phát từ việc mang lại giá trị thật cho khách hàng. Khi khách hàng cảm thấy hài lòng, họ không chỉ quay lại mà còn tự nguyện giới thiệu bạn cho người khác. Điều này tạo nên một vòng xoáy tích cực: doanh thu tăng, thương hiệu mạnh, và nhân viên tự hào về công việc.
Ví dụ: Một phòng gym giúp khách hàng giảm cân thành công, sống khỏe mạnh hơn. Họ vui vẻ khoe thành quả, kéo thêm bạn bè đến đăng ký.
1.2. Lợi nhuận “xấu” đến từ đâu?
Đó là lợi nhuận dựa trên sự tận dụng chứ không phải tạo giá trị.
Ví dụ: Một phòng gym bán gói 12 tháng siêu rẻ, nhưng bỏ mặc trải nghiệm khách hàng. Sau vài tháng, khách không quay lại và thậm chí cảnh báo người khác tránh xa.
1.3. Thông điệp cốt lõi
Không phải mọi lợi nhuận đều giúp doanh nghiệp tiến lên. Lợi nhuận tốt là nền tảng dài hạn. Lợi nhuận xấu chỉ là “ăn trước, trả sau” bằng sự mất mát trong tương lai.
Vì sao lợi nhuận xấu nguy hiểm?
2.1. Phá hỏng niềm tin khách hàng
Một khách hàng thất vọng không chỉ rời bỏ bạn – họ còn kể lại cho ít nhất 5–10 người khác. Trong thời đại mạng xã hội, một đánh giá tệ có thể lan truyền chóng mặt, đủ để làm hỏng cả thương hiệu mà bạn mất nhiều năm gây dựng.
2.2. Làm nhân viên mất động lực
Khi công ty chạy theo lợi nhuận bằng mọi giá, chính nhân viên phải gánh sự bực bội từ khách. Điều này khiến họ mất niềm tin, cảm thấy mình chỉ đang “bán rẻ lương tâm” thay vì tạo ra giá trị. Tinh thần làm việc suy giảm, hiệu suất tụt dốc.
2.3. Làm méo mó chiến lược phát triển
Theo đuổi lợi nhuận xấu thường dẫn đến những chiếc bẫy nguy hiểm:
- Chạy theo chi phí thấp bằng mọi giá.
- Chỉ chăm chăm “ép doanh số” thay vì nâng cấp trải nghiệm.
Hậu quả là doanh nghiệp chỉ chạy đua ngắn hạn, mất khả năng cạnh tranh dài hạn. Deloitte từng nghiên cứu và chỉ ra rằng: doanh nghiệp bền vững luôn chọn “Better before cheaper” (giá trị trước giá rẻ) và “Revenue before cost” (tăng trưởng trước cắt giảm).
Xây dựng lợi nhuận bền vững theo Lean Mindset
3.1. Đặt khách hàng ở trung tâm
Câu hỏi quan trọng nhất: Khách hàng có sẵn sàng giới thiệu chúng ta cho người khác không?
Nếu câu trả lời là “Có”, đó chính là dấu hiệu của lợi nhuận tốt. Trong Lean, trọng tâm không phải hợp đồng, mà là trải nghiệm và kết quả thực sự.
3.2. Đầu tư vào con người, không chỉ vào công cụ
Nghiên cứu MIT cho thấy: doanh nghiệp bán lẻ khi đầu tư vào đào tạo và giữ chân nhân viên, năng suất và lợi nhuận tăng rõ rệt – cao hơn nhiều so với việc cắt giảm nhân sự để tiết kiệm.
Lean khẳng định: nhân viên là người trực tiếp tạo ra trải nghiệm cho khách hàng. Khi họ được trao quyền và được khuyến khích cải tiến công việc, lợi nhuận tốt sẽ tự nhiên xuất hiện.
3.3. Tư duy dài hạn – Không “ăn xổi”
Lean Mindset hướng đến việc tạo ra delighted customers – những khách hàng không chỉ hài lòng mà còn vui mừng thực sự.
Điều này đòi hỏi:
Một phòng gym Lean sẽ không mải miết bán gói tập 12 tháng ràng buộc, mà tập trung giúp khách đạt mục tiêu sức khỏe. Khi khách thành công, lợi nhuận bền vững sẽ theo sau.
Kết luận
Không phải lợi nhuận nào cũng như nhau. Có lợi nhuận được xây dựng trên giá trị và niềm tin – đó là động lực đưa doanh nghiệp đi xa. Nhưng cũng có lợi nhuận ngắn hạn, giống như vay nặng lãi từ tương lai: hôm nay thu về, ngày mai phải trả bằng thương hiệu, khách hàng, và tinh thần nhân viên.
Lean Mindset dạy chúng ta con đường khó hơn lúc đầu nhưng bền vững về sau: đặt khách hàng ở trung tâm, đầu tư vào con người, và kiên định với giá trị thực.
“Lợi nhuận thật sự đến từ khách hàng quay lại, từ những người tự hào khoe sản phẩm của bạn và rủ bạn bè đi cùng.” – W. Edwards Deming
