Giới vận hành doanh nghiệp có một điểm chung với giới fitness: ai cũng từng bị rối loạn vì quá nhiều phương pháp.
Hãy tưởng tượng bạn bước vào phòng tập với hàng tá lời mời: cardio giảm mỡ, HIIT đốt cháy năng lượng, tập tạ tăng cơ, nhịn ăn gián đoạn… Mỗi phương pháp hứa hẹn là “con đường đúng”.
Doanh nghiệp cũng vậy. Trong suốt vài thập kỷ qua, họ liên tục bị vây quanh bởi những chữ viết tắt như:
- TQM, BPR, MBOs, QITs
- TPM, TOC, ISO, Six Sigma, BPM…
Tất cả đều thuộc cùng một “gia đình” – gọi chung là CPI (Continuous Process Improvement): cải tiến quy trình liên tục. Nhưng mỗi người trong gia đình này có cá tính khác nhau.
TQM – Người anh cả thiên về văn hóa
Total Quality Management là triết lý tập trung vào chất lượng như kim chỉ nam cho toàn bộ tổ chức. Nó yêu cầu mọi nhân sự – từ CEO đến nhân viên vệ sinh – đều nghĩ “làm tốt hơn mỗi ngày”.
TQM giống như việc xây dựng văn hóa tập luyện bền bỉ trong một phòng gym. Không chỉ tập đúng, mà còn phải ăn đúng, ngủ đúng, suy nghĩ đúng. Nhưng vì quá “bao quát” và thiếu công cụ cụ thể, TQM thường khó đo lường hiệu quả rõ ràng.
➡ Lean học được nhiều từ TQM – và đưa nó về mặt đất với quy trình, công cụ, hành động cụ thể.
Six Sigma – Người em giỏi số và cực kỳ kỷ luật
Six Sigma ra đời tại Motorola, được coi là “phương pháp giải quyết vấn đề số 1 thế giới”. Với bộ khung rõ ràng, quy trình Define–Measure–Analyze–Improve–Control (DMAIC), và đội ngũ Black Belt chuyên sâu, Six Sigma xử lý biến động, sai số và lỗi hệ thống một cách triệt để.
Nếu Lean là người coach hiểu khách hàng và thích điều chỉnh dần dần, thì Six Sigma là chuyên gia dinh dưỡng: cực kỳ chi tiết, định lượng, và yêu cầu kiên nhẫn cao.
📌 Nhiều người ghép hai phương pháp lại thành Lean Six Sigma, nhưng hãy cẩn trọng: phần lớn là Six Sigma đội lốt Lean, thiếu yếu tố con người và văn hóa Kaizen hằng ngày.
TOC – Người bạn thích tìm điểm nghẽn
Theory of Constraints (Thuyết Hạn chế) tin rằng: trong mọi hệ thống đều tồn tại “nút thắt cổ chai”. Giống như một phòng gym có thể hoàn hảo, nhưng chỉ một quy trình check-in rườm rà cũng khiến khách hàng nản.
TOC giúp bạn xác định và mở rộng “nút thắt” đó – là trợ thủ đắc lực của Lean trong việc cải thiện dòng chảy giá trị.
TPM – Người bảo trì phòng gym từ gốc
Total Productive Maintenance không chỉ sửa máy khi hỏng. Nó giống như việc vệ sinh máy tập định kỳ, kiểm tra hệ thống điện, dạy nhân viên cách sử dụng đúng. Mục tiêu: không bao giờ để chuyện xấu xảy ra mới sửa.
TPM là một phần quan trọng của Lean – nhất là với phòng gym phụ thuộc vào thiết bị.
ISO – Người anh chuẩn mực
ISO-9000 là bộ tiêu chuẩn quốc tế chứng nhận rằng: “Tôi làm việc theo quy trình ổn định và được kiểm soát”. Nhưng đừng lầm tưởng: ISO không đảm bảo chất lượng đầu ra – chỉ đảm bảo bạn làm đúng như đã cam kết.
Nếu phòng gym của bạn đã Lean, ISO chính là cách để “đóng dấu niêm phong” rằng mọi thứ đang diễn ra đúng quy trình.
BPM – Người kỹ thuật số hóa Lean
Business Process Management (BPM) là người anh em công nghệ hóa quy trình. BPM giống như phần mềm CRM hay hệ thống tự động hóa marketing – giúp Lean hoạt động nhanh hơn, minh bạch hơn và theo thời gian thực.
Bạn có thể xem BPM như “bộ não AI” hỗ trợ huấn luyện viên vận hành phòng gym một cách thông minh.
Bài học rút ra:
Lean không cô đơn. Nó nằm trong một hệ sinh thái rộng lớn – và biết cách chọn lọc những gì cần thiết. Lean không thay thế – nó tích hợp.
Và trong khi các phương pháp khác có thể dành cho chuyên gia, Lean là thứ ai cũng có thể hiểu – và bắt đầu áp dụng ngay hôm nay.
👉 Follow Vũ Hải để học cách ứng dụng Lean đúng cách cho phòng gym: facebook.com/vuhai.fitness
