Ý tưởng nào làm thay đổi cả một ngành cũng có một quá khứ khiêm tốn.
Lean, thứ được nhiều người biết tới như “ngón nghề vận hành đỉnh cao”, thật ra không phải phát minh mới. Nó không ra đời cùng lúc với Toyota hay với các khóa học quản lý ngày nay.
Lean bắt đầu từ… một bến tàu ở Venice năm 1574, khi Vua Henry III của Pháp tận mắt thấy người ta đóng xong một chiếc tàu chiến trong chưa đầy một giờ. Nhờ đâu? Nhờ dòng sản xuất chạy liên tục, thứ mà ngày nay chúng ta gọi là continuous flow.
Từ Benjamin Franklin tới Henry Ford: những người ghét lãng phí
- Benjamin Franklin, một trong những người cha lập quốc của nước Mỹ, từng cảnh báo về cái giá của việc ôm hàng tồn và làm quá mức cần, gần 300 năm trước khi cụm từ “lean inventory” (tồn kho tinh gọn) xuất hiện.
- Eli Whitney, nhà sáng chế, đưa ra khái niệm “bộ phận thay thế được”, mở đường cho việc làm sản xuất tinh gọn hơn.
- Cuối thế kỷ 19, vợ chồng Frank và Lillian Gilbreth đã nghiên cứu kỹ các cử động của cơ thể người để làm việc hiệu quả hơn. Họ đặt nền cho khái niệm motion efficiency (cử động hiệu quả) mà bạn thấy trong mọi bài tập đúng kỹ thuật.
- Cuối cùng, không thể không nhắc tới Frederick Winslow Taylor, người đặt nền cho khái niệm chuẩn hóa công việc. Cuốn sách năm 1911 của ông, Principles of Scientific Management, đã thành kim chỉ nam cho Shigeo Shingo, kiến trúc sư Lean của Toyota.
Henry Ford, người cho cả ngành sản xuất đi tập gym
Năm 1915, Henry Ford làm cả thế giới kinh ngạc. Nhà máy của ông không chỉ làm ra xe nhanh hơn, mà còn:
- Tăng chất lượng
- Tăng lương cho công nhân
- Giảm giá bán cho khách hàng
- Mà vẫn lãi rất lớn
Nghe quen không? Đó chính là đích đến của mọi phòng gym: khách hàng vui, nhân viên ổn định, chi phí gọn, mà vẫn có lời. Ford đã nhìn ra lãng phí và cắt nó đi, dù lúc đó chưa ai gọi là “Lean”.
Lean sang Nhật, rồi quay lại thay đổi thế giới
Chiến tranh thế giới thứ hai buộc nước Mỹ phải sản xuất hiệu quả hơn bao giờ hết. Đó là lúc W. Edwards Deming và Joseph Juran xuất hiện, mang các kỹ thuật thống kê và quản lý vào phục vụ chiến tranh.
Sau chiến tranh, hai ông sang Nhật và truyền lại toàn bộ cách nghĩ ấy cho giới lãnh đạo công nghiệp ở đây. Từ đống đổ nát sau chiến tranh, nước Nhật đã vươn lên, nhờ những thứ mà về sau người ta gọi là Lean.
Bài học rút ra:
Lean không phải một trào lưu nhất thời. Nó là một cách nghĩ bền bỉ, được mài giũa suốt 400 năm, đi từ bến tàu Venice tới sàn tập gym hôm nay.
Nếu bạn muốn vận hành một phòng gym gọn nhẹ, dễ nhân bản, được khách hàng yêu thích và có đội ngũ gắn bó, thì Lean là lựa chọn không cần thử nghiệm thêm nữa, vì lịch sử đã kiểm chứng nó rồi.
Theo dõi Vũ Hải để đón đọc những bài tiếp theo trong loạt bài “LEAN CHO PHÒNG GYM”: facebook.com/vuhai.fitness
