Dân vận hành doanh nghiệp và dân fitness có một điểm chung: ai cũng từng rối trí vì có quá nhiều phương pháp.
Thử hình dung bạn bước vào phòng tập và bị mời chào đủ kiểu: cardio để giảm mỡ, HIIT để đốt năng lượng, tập tạ để tăng cơ, nhịn ăn gián đoạn… Phương pháp nào cũng hứa mình là “con đường đúng”.
Doanh nghiệp cũng thế. Suốt vài chục năm qua, họ bị bủa vây liên tục bởi đủ loại chữ viết tắt như:
- TQM, BPR, MBOs, QITs
- TPM, TOC, ISO, Six Sigma, BPM…
Tất cả đều chung một “gia đình”, gọi chung là CPI (Continuous Process Improvement), tức cải tiến quy trình liên tục. Nhưng mỗi thành viên trong gia đình này lại mang một tính cách riêng.
TQM: người anh cả thiên về văn hóa
Total Quality Management (quản lý chất lượng toàn diện) là triết lý lấy chất lượng làm kim chỉ nam cho cả tổ chức. Nó đòi mọi người, từ CEO tới nhân viên vệ sinh, đều phải nghĩ tới chuyện “làm tốt hơn mỗi ngày”.
TQM giống như gây dựng một nếp tập luyện bền bỉ trong phòng gym: không chỉ tập đúng, mà còn phải ăn đúng, ngủ đúng, nghĩ đúng. Có điều, vì bao quát quá rộng và thiếu công cụ cụ thể, TQM thường khó đo được hiệu quả cho rõ ràng.
Lean học được nhiều điều từ TQM, rồi đưa nó xuống mặt đất bằng quy trình, công cụ và việc làm cụ thể.
Six Sigma: người em giỏi số và rất kỷ luật
Six Sigma ra đời ở Motorola, được xem là “phương pháp giải quyết vấn đề số 1 thế giới”. Với khung làm việc rõ ràng, quy trình Define–Measure–Analyze–Improve–Control (DMAIC, gồm Xác định, Đo lường, Phân tích, Cải tiến, Kiểm soát) và đội ngũ Black Belt chuyên sâu, Six Sigma xử lý tận gốc sự dao động, sai số và lỗi hệ thống.
Nếu Lean là người huấn luyện hiểu khách và thích chỉnh từng chút một, thì Six Sigma là chuyên gia dinh dưỡng: rất chi tiết, tính bằng con số, và đòi hỏi nhiều kiên nhẫn.
Nhiều người ghép hai phương pháp lại thành Lean Six Sigma, nhưng hãy cẩn thận: không ít trường hợp chỉ là Six Sigma đội lốt Lean, thiếu yếu tố con người và thiếu nếp Kaizen hằng ngày.
TOC: người bạn chuyên đi tìm điểm nghẽn
Theory of Constraints (Thuyết Hạn chế) cho rằng hệ thống nào cũng có một “nút thắt cổ chai”. Một phòng gym có thể hoàn hảo mọi mặt, vậy mà chỉ một quy trình check-in rườm rà cũng đủ làm khách nản.
TOC giúp bạn tìm ra “nút thắt” đó và nới nó ra, nên là trợ thủ đắc lực của Lean trong việc làm cho dòng chảy giá trị thông suốt hơn.
TPM: người bảo trì phòng gym từ gốc
Total Productive Maintenance (bảo trì năng suất toàn diện) không chỉ là máy hỏng thì sửa. Nó giống việc lau chùi máy tập định kỳ, kiểm tra hệ thống điện, dạy nhân viên dùng máy cho đúng. Mục tiêu là: không bao giờ đợi chuyện xấu xảy ra rồi mới sửa.
TPM là một phần quan trọng của Lean, nhất là với những phòng gym sống nhờ thiết bị.
ISO: người anh chuẩn mực
ISO-9000 là bộ tiêu chuẩn quốc tế, chứng nhận rằng: “Tôi làm việc theo một quy trình ổn định và có kiểm soát”. Nhưng đừng hiểu lầm: ISO không bảo đảm chất lượng đầu ra, nó chỉ bảo đảm bạn làm đúng như đã cam kết.
Nếu phòng gym của bạn đã tinh gọn, ISO là cách “đóng dấu niêm phong” xác nhận mọi việc đang chạy đúng quy trình.
BPM: người số hóa Lean
Business Process Management (BPM) là thành viên đưa công nghệ vào quy trình. BPM giống phần mềm CRM hay hệ thống tự động hóa marketing, giúp Lean chạy nhanh hơn, minh bạch hơn và cập nhật theo thời gian thực.
Bạn có thể xem BPM như một “bộ não AI” đỡ việc cho huấn luyện viên, giúp vận hành phòng gym khéo léo hơn.
Bài học rút ra:
Lean không đứng một mình. Nó nằm trong cả một hệ sinh thái rộng, và biết chọn lấy những gì cần. Lean không thay thế, Lean kết hợp.
Trong khi các phương pháp khác có thể chỉ dành cho chuyên gia, Lean là thứ ai cũng hiểu được, và bắt tay làm được ngay hôm nay.
Theo dõi Vũ Hải để học cách áp dụng Lean cho đúng vào phòng gym: facebook.com/vuhai.fitness
