Mọi ý tưởng cách mạng đều có một quá khứ khiêm tốn.
Lean – được nhiều người biết đến như “bí quyết vận hành đỉnh cao” – thật ra không phải là phát minh mới. Nó không xuất hiện cùng lúc với Toyota hay các khóa học quản lý hiện đại.
Nguồn gốc của Lean bắt đầu từ… một bến tàu ở Venice năm 1574, khi Vua Henry III của Pháp tận mắt chứng kiến việc đóng một con tàu chiến hoàn chỉnh chỉ trong chưa đầy một giờ. Bí quyết? Dòng chảy sản xuất liên tục – thứ mà ngày nay chúng ta gọi là continuous flow.
Từ Benjamin Franklin đến Henry Ford: Những người không ưa lãng phí
- Benjamin Franklin, cha đẻ của nước Mỹ, từng cảnh báo về hậu quả của việc tồn kho và làm quá mức cần thiết – gần 300 năm trước khi cụm từ “lean inventory” xuất hiện.
- Eli Whitney, nhà sáng chế, tạo ra khái niệm “bộ phận thay thế được” – mở đầu cho khả năng tinh gọn hóa sản xuất.
- Vợ chồng Frank và Lillian Gilbreth vào cuối thế kỷ 19 đã đi sâu nghiên cứu chuyển động cơ thể con người để làm việc hiệu quả hơn – đặt nền móng cho khái niệm motion efficiency mà bạn thấy trong mọi bài tập đúng kỹ thuật.
- Và sau cùng, không thể không nhắc tới Frederick Winslow Taylor, người đặt nền móng cho khái niệm chuẩn hóa công việc. Cuốn sách năm 1911 của ông – Principles of Scientific Management – đã trở thành kim chỉ nam cho Shigeo Shingo, kiến trúc sư Lean của Toyota.
Henry Ford – Người tập gym cho cả ngành sản xuất
Năm 1915, Henry Ford làm cả thế giới kinh ngạc. Nhà máy của ông không chỉ sản xuất nhanh hơn – mà còn:
- Tăng chất lượng
- Tăng lương cho công nhân
- Giảm giá bán cho khách hàng
- Và vẫn tạo ra lợi nhuận khổng lồ
Nghe quen không? Đó chính là mục tiêu cuối cùng của mọi phòng gym: khách hàng vui – nhân viên ổn định – chi phí gọn – mà vẫn sinh lời. Ford đã nhìn thấy lãng phí và cắt nó đi, ngay cả khi chưa gọi nó là “Lean”.
Lean đến Nhật – rồi quay lại thay đổi thế giới
Thế chiến thứ hai khiến nước Mỹ phải sản xuất hiệu quả hơn bao giờ hết. Đó là lúc W. Edwards Deming và Joseph Juran xuất hiện, mang theo các kỹ thuật thống kê và quản lý để phục vụ chiến tranh.
Sau chiến tranh, hai người này sang Nhật – và truyền lại toàn bộ tư duy ấy cho các nhà lãnh đạo công nghiệp tại đây. Từ đống đổ nát hậu chiến, nước Nhật đã vươn lên – nhờ những gì mà sau này ta gọi là Lean.
Bài học rút ra:
Lean không phải là một cơn sốt hiện đại. Nó là tư duy bền vững được mài giũa suốt 400 năm, đi từ bến tàu Venice đến sàn gym hôm nay.
Nếu bạn đang muốn vận hành một phòng gym gọn nhẹ, dễ nhân bản, khách hàng yêu thích và nhân sự gắn bó – Lean là lựa chọn không cần phải thử nghiệm nữa. Nó đã được kiểm chứng qua cả lịch sử.
👉 Theo dõi Vũ Hải để đón đọc những bài viết tiếp theo trong chuỗi “LEAN CHO PHÒNG GYM”: facebook.com/vuhai.fitness
